regionaal verbinden

Door Jos van Leeuwen

‘Regionaal verbinden is het antwoord op het personeelstekort in de zorg’

Het personeelstekort in de zorg. De kranten staan er bol van. Er dreigt een tekort in 2022 aan personeel in de zorg van 100 tot 125 duizend medewerkers als we nu niets doen. Dat er nu écht wat moet gebeuren, daar lijken we het allemaal over eens te zijn.

Zorg goed voor je zorgpersoneel
Door het schrijnende tekort is het van belang om in ieder geval de huidige zorgmedewerkers te behouden. We moeten het doen met het personeel dat nu beschikbaar is. En dat betekent ook goed zorgen voor het zorgpersoneel. Zij verdienen goede arbeidsvoorwaarden en waardering voor het werk dat zij doen. Want waar zouden we zijn zonder die hardwerkende zorgmedewerkers?

Arbeidsmarkt in de zorg
Berenschot publiceerde in november 2017 een rapport over de arbeidsmarkt in de zorg. In dat rapport werden leden van de V&VN gevraagd naar wat er in de sector moet veranderen om zorgprofessionals te behouden. Van de ondervraagden was 30% verpleegkundige, 31% verzorgende, 21% gespecialiseerd verpleegkundige, 3% verpleegkundig specialist en had 15% een andere functie binnen de zorg. Uit de resultaten van de online enquête gaf 59 procent van de respondenten aan dat zij daar meer collega’s voor nodig hebben. Zorgmedewerkers willen dus meer collega’s, maar dan moet eerst het tekort opgelost worden. Of zoals in het rapport werd verwoord door een expert: ‘om de tekorten op te lossen, moeten we eerst de tekorten oplossen’. Ook zou volgens 58 procent van de ondervraagden een hoger salaris bijdragen om zorgmedewerkers te behouden in de sector, en dat werd vooral belangrijk gevonden door respondenten tot 35 jaar (72%). Meer tijd en geld voor (bij-)scholing vindt 51 procent belangrijk om hun kennis te behouden en te vergroten. Verder hecht 49 procent waarde aan waardering van hun leidinggevende, werkgever of bestuurder. De ondervraagde professionals willen dus gewoon meer collega’s, een goed salaris, scholing en waardering.

Nieuwe zorgprofessionals aantrekken
Natuurlijk moet er ook gekeken worden naar aanwas van nieuw zorgpersoneel. En daarvoor moet hard gewerkt worden aan het verbeteren van het imago van werken in de zorg. Maar er is ook nog een groep zorgprofessionals die jaren geleden de zorg hebben verlaten. Vanwege de hoge werkdruk, gedwongen ontslagen of de onzekerheid in werkgelegenheid. Een expert in het rapport noemt het terughalen van deze groep zorgmedewerkers op korte termijn een slimme strategie. Deze professionals hebben immers al de benodigde opleiding en als de accreditatie is bijgehouden, zijn zij direct inzetbaar.

Het imago van de zorg
Om nog even terug te komen op het imago: het werk en de werkomstandigheden van verpleegkundigen en verzorgenden hebben een slecht imago. Dat imago beperkt de instroom van nieuwe medewerkers én studenten. Werken in de zorg moet weer aantrekkelijk gemaakt worden. Zo is er het beeld ontstaan dat werken in de zorg staat voor hoge werkdruk en onaantrekkelijke arbeidsvoorwaarden. De hoge werkdruk lijkt algemeen bekend en wordt bevestigd door de achterbanraadpleging in het rapport. Maar door goedbedoelde campagnes als ‘Handen af van onze hulpverleners’ is het beeld ontstaan dat er veel agressie en geweld in de sector voorkomt. En dat is verwarrend. Want de sector wil meer mensen aantrekken, maar aan de andere kant is de beeldvorming negatief door dit soort berichten in de media. En dat helpt het imago van de sector niet om nieuwe medewerkers en studenten aan te trekken.

Medical Groep en Regionale Zorgpoule
Vaak werken zorgprofessionals in deeltijd met kleine contracten. Door de huidige zorgmedewerkers te stimuleren om meer uren te werken, kan met hetzelfde aantal medewerkers meer werk worden verricht. Ik weet uit ervaring dat veel zorgmedewerkers graag meer uren willen werken. En meer uren werken kan makkelijk worden gerealiseerd, sterker nog bij Medical Groep doen we het al jaren. En ik geloof dat door het flexibel inzetten van personeel bij verschillende zorginstellingen het personeelstekort in de zorg voor een groot deel kan worden opgelost. Bij Medical Groep wordt al jaren regionaal samengewerkt in de zorg. Wij werken met de Regionale Zorgpoule (RZP). Zo krijgen cliënten voldoende zorg en zorgprofessionals kunnen via het systeem zelf eenvoudig hun diensten inplannen. Als zorgmedewerkers meer uren willen werken, kunnen ze zelf kiezen waar en wanneer. De zorginstelling geeft via de RZP aan welke diensten beschikbaar zijn en zorgmedewerkers kunnen deze invullen. Zo kunnen zorgmedewerkers dus voor meerdere zorginstellingen werken. Het systeem stimuleert ook om meer te werken. Regionaal samenwerken betekent ook: durven delen. Als alle zorginstellingen met flexibel personeel deze zouden toevoegen in de RZP, kunnen we optimaal gebruik maken van de diensten van zorgprofessionals. Dat zorgt ervoor dat zorginstellingen onderling personeel kunnen uitwisselen en zorgprofessionals meer uren kunnen werken. Regionaal samenwerken dus.

Regionaal samenwerken
Uit het rapport van Berenschot blijkt dat regionale samenwerking een belangrijke sleutel is tot het oplossen van de arbeidsmarktproblematiek. In het rapport staat dat op een aantal gebieden de samenwerking kan worden verbeterd. Zo is er een cultuuromslag nodig. Zorginstellingen moeten hiervoor buiten de muren van hun eigen instelling kijken en handelen in regionaal belang. Dus niet reactief maar proactief. Wat is de oplossing voor het probleem en wat heb je als zorginstelling nodig om dat idee te realiseren? Ook is er een sector overstijgende samenwerking nodig om het personeelstekort in de zorg op te lossen. En om daadwerkelijk aan de slag te gaan met de arbeidsproblematiek vindt een aantal geïnterviewden dat het tijd is om goede initiatieven om te zetten in concrete acties, afspraken en plannen, waarbij de verschillende partijen elkaar kunnen aanspreken op al dan niet behaalde resultaten.

Actieplan VWS
Het voorgaande sluit mooi aan op het actieplan Werken in de zorg van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Met het actieplan wil het VWS personeel in de zorg werven én behouden. Minister Hugo de Jonge benadrukt in de brief over het actieprogramma aan de Tweede Kamer: ‘Het succes van het programma valt of staat met de gezamenlijke inzet van velen. Landelijk en regionaal.’ En regionaal valt er nog veel winst te behalen. En dat ziet het kabinet gelukkig ook in. Het zwaartepunt van het actieprogramma ligt op veranderen in de regio. Het VWS wil dat iedere regio met een regionaal actieplan komt. Betrokken partijen zoals werkgevers en onderwijs, zorginkopers, overheden en medewerkers worden uitgenodigd om een actieplan te maken waarin concrete afspraken worden gemaakt. Daarna beoordeelt een onafhankelijke commissie of het regionale actieplan op voldoende draagvlak kan rekenen van werkgevers, werknemers, beroepsgroepen en het onderwijs.

Ik ben heel blij met deze ontwikkeling. Door regionaal samen te werken kan het personeelstekort in de zorg voor een groot gedeelte worden opgelost. Daar ben ik van overtuigd. Samen kunnen we er een succes van maken. Doe je ook mee?

Jos van Leeuwen,
Algemeen Directeur Medical Groep